فضائل و رذائل اخلاقی

وبال ظلم‏.

اشاره: خداوند متعال در آیه ۴۳ سوره چهاردهم (ابراهیم) فرموده است: «و خدا را از آنچه ستمگران مى‏کنند غافل مپندار». و در آخرین آیه سوره بیست و ششم (شعراء) فرموده است: «و به زودى آنان که ستم مى‏کنند خواهند دانست به کدام بازگشت گاهى بازمى‏گردند»[۱]. …

خیر خواهى و حسد.

اشاره: خداوند متعال در آیه سى و هفتم سوره نساء فرموده است «و آرزو مکنید آنچه را فزونى داد خداوند برخى از شما را به برخى.» امام صادق (علیه السّلام) فرموده است، چون نوح (علیه السّلام) بیرون آمد، ابلیس پیش او آمد و گفت: بر روى زمین هیچ کس از تو ب…

نکویى فروتنى (تواضع) و نکوهش تکبر.

اشاره: خداوند متعال در آیه سى و نهم سوره بنى اسرائیل (الاسراء) فرموده است «و بر زمین از روى ناز و تکبر راه مرو، همانا که تو زمین را رخنه نخواهى کرد و به بلندى کوهها نخواهى رسید.» و در آیه هشتاد و سوم سوره قصص فرموده است: «این است سراى آخرت …

ماهیت عقلها و فضیلت آن‏.

اشاره: خداوند متعال در سوره آل عمران چنین فرموده است: «همانا در آفرینش آسمانها و زمین و آمد و شد شب و روز نشانه‏ها و دلایلى است براى دارندگان عقل.»[۱] و خداوند متعال در سوره طه چنین فرموده است: «بخورید و بچرانید چهار پایانتان را، همانا که در این نشانه‏ه…

غرور و خودبینى‏.

اشاره‏: یکى از رذایل اخلاقى که نه تنها در میان علماى اخلاق معروف و مشهور است بلکه در میان توده ‏هاى مردم نیز از جمله صفات زشت شناخته شده میباشد «غرور» است. این صفت رذیله موجب از خود بیگانگى و جهل نسبت به خویشتن و دیگران و فراموش کردن موقعیّت فرد…

تعصّب و لجاجت‏.

اشاره‏: بى تردید اساسى‏ ترین پایه عبودیّت و بندگى خدا، تسلیم و تواضع در برابر حق است و به عکس هرگونه‏ تعصّب و لجاجت‏ مایه دورى از حقّ و محروم شدن از سعادت است. لجاجت به معنى اصرار بر چیزى است به گونه‏اى که منطق و عقل را زیر پا بگذارد، ثمره ای…

جُبن و شجاعت‏.

اشاره‏ دیگر از رذایل اخلاقى ترس بیجاست که مایه ذلّت و زبونى و عقب افتادگى انسانها مى ‏باشد، نیروهاى بالفعل و بالقوّه او را بر باد مى‏ دهد، و دشمن را بر انسان مسلّط مى سازد. نقطه مقابل آن شجاعت و شهامت است که مهمترین کلید پیروزى و اساسى‏ترین پا…

غفلت و بى خبرى‏.

اشاره‏ «غفلت» داراى مفهوم وسیع و گسترده‏اى است که هرگونه بى خبرى از شرایط زمان و مکانى (که انسان در آن زندگى مى‏ کند) و از واقعیت‏ هاى فعلى و آینده و گذشته خویش و از صفات و اعمال خود و از پیامها و آیات حق و هم چنین هشدارهایى که حوادث تلخ و شیر…

«غفلت» در اخبار اسلامى‏.

اشاره: در منابع روایى اسلام، روایات تکان دهنده‏اى پیرامون عواقب سوء «غفلت» و آثار زیانبار و مرگبار آن وارد شده است که به خاطر کثرت، گلچینى از آنها را در ذیل آورده ‏ایم: «غفلت» و بى خبرى سرچشمه ‏هاى زیادى دارد که نخستین عامل آن، جهل و ناآگاهى است. عدم …

آرزوهاى دراز!.

اشاره‏: «طول امل» و به تعبیر دیگر «آرزوهای دور و دراز» از مهمترین رذایل اخلاقی است که انسان را به انواع گناهان آلوده می‏کند، از خدا دور می‏سازد، به شیطان نزدیک می‏کند و گرفتار عواقب خطرناکی می‏سازد. البتّه اصل‏ «آرزو» و «امید» نه تنها مذموم و نک…