جستاری در تاریخ و ادوار فقه سیاسی شیعه

چکیده فقه سیاسی شیعه به دلیل محرومیت شیعیان از دست‌یابی به قدرت سیاسی در تاریخ اسلام، رشد چشمگیری در طول تاریخ نداشته است. با آنکه «فقه امامیه» در مقایسه با «فقه اهل سنت» رشدی فراوان داشته، ادوار مختلفی را پشت سر گذاشته و میراث ارزشمندی را بر جا…

فقهاء و کتب فقهی شیعه

آغاز تدوین و تعلیم فقه در میان شیعیان را می‏توان درست بعد از رحلت پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله) دانست، و در زمان امام باقر و امام صادق علیهما السلام به اوج شکوفایی خود رسیده، و بعد از آن تا به امروز همچنان دارای رونق و گسترش است. گوشه‏هائی از…

تاریخچه اصول فقه شیعه

استنباط و کشف حکم شرعی و فقهی از منابع، که گاه در برخی موارد با یکدیگر متضاد و متعارض نیز هستند دارای نظام و سیستم خاصی است که در واقع منطق فقه است و در اصطلاح علم اصول فقه خوانده می شود. این علم مجموعه اصول و ضوابطی کلی است برای به دست آوردن حکم …

زمینه های بهره گیری از عقل در فقه شیعه

چکیده: عقل آدمی ظرفیت چشم گیری در دستیابی بسیاری از ملاکات احکام فقهی دارد خواه این دستیابی از طریق سیر و بررسی در متون دینی باشد یا بیرون از آن، چرا که احکام فقهی در یک دسته بندی به دو قسم تاسیسی و غیر تاسیسی بخش بندی می شود و احکام غیر تاسیسی نیز…

بازشناسی جایگاه عقل در فقه شیعه

چکیده: دلیل عقل از دیرباز در نظریه پردازی علوم اسلامی و نیز در فقه شیعه، جایگاه ویژه ای داشته است. دانشمندان اسلامی از عقل، بهره ها برده اند و فقهای شیعی در فهم متون و استخراج احکام آن را یکی از دلایل چهارگانه فقه برشمرده و از این راه، کاستیهای…

تقدم‌ شیعه‌ در علم‌ رجال و درایه‌

تقدم‌ شیعه‌ در علم‌ درایه‌ و اوّلین‌ مُدَوِّن‌ در علم‌ درایه‌ حدیث‌ و تنویع‌ آن‌ به‌ أنواعی‌، که‌ در این‌ علم‌ نیز تقدّم‌ با شیعه‌ بوده‌ است‌، أبوعبدالله‌ حاکِم‌ نیشابوری‌ مشهور می‌باشد، که‌ در سنه‌ چهار صد و پنج‌ وفات‌ کرد، و کتابی‌ در پنج‌ …

فقه شیعه و حقوق حیوانات

در چند سده اخیر بویژه از زمانى که اعلامیه جهانى حقوق بشر به امضا رسید و این اصطلاح بر سر زبان غربیان افتاد گاه در میان آنان سخن از ناسازگارى دین اسلام با حقوق انسانهابه میان آمد. این امر در دوران سیاست زده ما نمود بیش ترى پیدا کرده و بر همین اساس کم ت…

ذبح و شکار، از منظر حقوق حیوانات در فقه شیعه

چکیده در اسلام، ذبح و شکار برخی حیوانات و با شرایطی خاص جایز است؛ اما اینکه ذبح و شکار حیوان به ظاهر حقوق حیوانات را ازبین می برد، باعث شده است برخی اسلام را ناقض حقوق حیوانات بدانند؛ در حالی که اسلام نه تنها ناقض حقوق حیوانات نیست، بلکه توصی…

اصول فقه

اُصولِ فِقْه، نام دانشی است که شیوه استنباط احکام شرعی را بررسی می کند؛ در این دانش روش صحیح دستیابی به احکام شرعی با استفاده از ادله نقلی و عقلی بررسی می شود. هرچند برخی مسائل دانش اصول فقه در زمان امام باقر(علیه السلام) و امام صادق(علیه …

تقدم شیعه در علم فقه

آیه الله‌ سید حسن‌ صدر پس‌ از این‌ بحث‌ وارد در بحث‌ اوّلین‌ مصنَّف‌ در طبقات‌ راویان‌ می‌گردند، و اوَّلین‌ مصنَّف‌ آن‌ را شیعه‌، و أبوعبدالله‌ محمد بن‌ عُمَر واقِدی‌ می‌دانند. و سپس‌ فصلی‌ در تقدّم‌ شیعه‌ در علم‌ فقه‌ گشوده‌، و اوَّلین‌ مصنِّف‌ آن‌ …